Bölgeler ve Uluslararası Ulaşım

Bölge sorusu TYT'de sıradan bir konu sorusu gibi gelmedi; incelenen altı sınavın beşinde ayrı bir soru olarak karşına çıktı. Şekilsel bölgeye örnek istendi, sınırı kısa sürede değişen bölge türü soruldu, işlevsel bölge örneği seçtirildi, bir alanın hangi şekilsel bölgede yer almadığı bulduruldu. Bu yüzden konuyu tanımlarla değil örneklerle çalışacaksın. Her tanımın yanında iki örnek ve bir karşıt örnek bulunacak. Konunun ikinci yarısı uluslararası ulaşımdır: hangi boğaz hangi denizi bağlar, hangi kanal hangi yolu kısaltır.

Bölge nedir, hangi ölçütle çizilir

Bölge, belirli bir ölçüte göre sınırlandırılmış alandır. Burada kelimenin önemli yanı "ölçüt"tür. Aynı yer farklı ölçütlerle farklı bölgelere ayrılır. Ölçütü değiştirince sınır da değişir. Ders kitabı bölge türlerini iki ana grupta toplar.

Şekilsel (formal) bölge, bir ya da birkaç ortak özelliğin her yerde benzer olmasına göre sınırlanır. İçinde türdeşlik vardır. Şekilsel bölge ikiye ayrılır.

• Doğal şekilsel bölgeler iklim, bitki örtüsü ya da yer şekline göre çizilir; Alp-Himalaya dağlık bölgesi, savan bitki örtüsü bölgesi, çöl bölgesi ve Akdeniz iklim bölgesi bunlara örnektir.
• Beşerî şekilsel bölgeler kültür, dil, din ya da tarım biçimine göre çizilir; Türk kültür bölgesi ve buğday tarımı bölgesi buna örnektir.

İşlevsel (fonksiyonel) bölge ise bir merkez ile çevresi arasındaki etkileşime göre belirlenir. Merkez çevresini etkiler ve merkezden uzaklaştıkça etki azalır. Bir limanın hinterlandı, bir havalimanının ya da hastanenin hizmet alanı, bir gazetenin dağıtım alanı, bir şehrin etki alanı işlevsel bölgedir. Bir kentin pazar alanı da bu gruptadır.

Bir de insanın amaca göre çizdiği bölgeler vardır. Yönetsel bölgeler il ve ilçe sınırları gibi yönetim kolaylığı için çizilir. Kalkınma ve planlama bölgeleri ise belirli bir amaçla, örneğin ekonomik gelişmeyi dengelemek için oluşturulur. Bunlar bir amaca göre çizilir ve sınırları insan kararıyla değişebilir.