Coğrafi Konum ve Harita Bilgisi

Bir yerin adresi iki sayıdır: Ekvator'a kaç derece uzakta ve Greenwich'e kaç derece uzakta. Bu iki sayıyı verdiğinde yeryüzünde nokta kadar küçük bir yeri bile kâğıda yerleştirebilirsin. Bu konunun ilk yarısı o adres sistemini kurar, ikinci yarısı da onu küçültüp kâğıda aktaran haritayı anlatır. TYT'de koordinat ve saat soruları hesapla, harita ve ölçek soruları ise amaca uygun harita seçimiyle ve yorumla gelir. Coğrafya sorularının çoğu numaralı alanlar içeren bir dünya ya da Türkiye haritasıyla sorulduğu için sadece formülleri değil, kıtaların ve okyanusların genel yerini de bilmen gerekir.

Paraleller, meridyenler, enlem ve boylam

Paraleller Ekvator'a paralel çizilen çemberlerdir. Ekvator 0° paralelidir; kuzeye ve güneye doğru 90°'ye kadar numaralanır ve 90° kuzey ile 90° güney birer noktadır, yani kutuplardır. Meridyenler ise iki kutbu birleştiren yarım çemberlerdir. Başlangıç meridyeni olarak kabul edilen, Londra yakınındaki Greenwich'ten geçen çizgi 0°'dir ve doğuya ve batıya 180°'ye kadar numaralanır.

Enlem, bir noktanın Ekvator'a açısal uzaklığıdır ve paralellerle okunur. Boylam, bir noktanın başlangıç meridyenine açısal uzaklığıdır ve meridyenlerle okunur. Yön şu kadar basit: enlem kuzey ya da güney, boylam doğu ya da batı olarak söylenir.

Bu iki çizgi ailesinin davranışı farklıdır ve bu fark soru olur:

• Paraleller birbirine paraleldir; iki komşu paralel arasındaki uzaklık her yerde aynıdır, yaklaşık 111 kilometredir.
• Paralellerin boyu Ekvator'dan kutuplara doğru kısalır.
• Meridyenler kutuplarda birleşir; iki komşu meridyen arasındaki uzaklık Ekvator'da en fazla, kutuplarda sıfırdır.
• Bütün meridyenlerin boyu aynıdır, hepsi bir kutuptan öbürüne uzanan yarım çemberlerdir.