Paragrafta Yapı — Akış, Tamamlama ve Bölme

Bir paragrafta her cümlenin bir yeri vardır ve o yer rastgele değildir. Bazı cümleler ancak başta durabilir, bazıları ancak sonda; bazıları da bir önceki cümle olmadan hiçbir şey söylemez. TYT bu düzeni birkaç ayrı soruyla yoklar: Hangisi giriş cümlesi olabilir, boşluğa hangi cümle gelir, hangi cümle düşüncenin akışını bozar, parça ikiye bölünse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar, verilen cümle hangi boşluğa getirilmelidir.

Hepsinin cevabı iki ipucunda saklıdır: cümlenin başındaki sözler ve cümlenin paragrafın yargısına ne kattığı. Bu konuyu bir paragrafın iskeletini görmek diye düşün. İskeleti gördüğünde yerinden oynamış kemiği de görürsün.

Giriş, gelişme ve sonuç

Paragraf, tek bir düşünceyi işleyen ve anlamca birbirine bağlı cümlelerden oluşan yazı birimidir. Giriş konuyu açar, gelişme onu açıklama, örnek, karşılaştırma gibi yollarla işler, sonuç vardığı yargıyı bağlar. Üçünü şu parçada gör: "(1) Pazar yeri, haftanın en erken uyanan yeridir. (2) Tezgâhlar sabah beşte kurulmaya başlar, altıya doğru manavlar fiyat bağırır. (3) Müşteri henüz gelmemişken bile satıcılar birbirine çay uzatır, dünkü hasılatı konuşur. (4) Demek ki pazar, alışverişten önce bir buluşma yeridir."

Birinci cümle giriştir: Kendinden önce bir cümleye ihtiyaç duymaz, bir iddiayla açılır. İkinci ve üçüncü cümle gelişmedir; iddiayı somut sahnelerle destekler. Dördüncü cümle sonuçtur: "Demek ki" ile açılır, parçayı vardığı yere bağlar ve kendinden sonra bir açıklama beklemez. Bu konudaki soruların her biri, iskeletin bir kemiğini yerinden çıkarıp sana geri taktırmaya çalışır.