Kader ve Kaza İnancı

Bir ağacın tohumdan filiz vermesi, geminin suda batmadan yüzmesi, yaz ayında günlerin uzaması kime sorulsa "bir düzeni var" cevabını getirir. Düzen kendi kendine ortaya çıkmadı; İslam inancına göre her şeyi bir ölçüyle yaratan Allah'tır. Kader ve kaza inancı işte bu düzen fikrinin üzerine kurulur. Sınavda bu konu iki yerden gelir: kavramların tanımından ve bir ayetin ya da kısa metnin hangi yasa türüne işaret ettiğinden.

Kader nedir

Kur'an'da bu fikri taşıyan iki ayet var. Kamer suresinde şöyle denir: "Gerçekten biz, her şeyi bir ölçü ve dengede yarattık." (Kamer 54:49) Furkan suresi ise aynı düşünceyi biraz daha açar: "O her şeyi yaratmış ve yarattığı O şeyleri bir ölçüye göre takdir etmiştir." (Furkan 25:2)

İki ayetin ortak kelimesi ölçü. Ders kitabındaki tanıma sadık kalalım: Kader, Allah'ın her şeyi bir ölçü ve düzen içinde takdir etmesidir. Takdir etmek, önceden belirlemek, ölçüsünü koymak demektir. Bir terzi kumaşı keserken önce ölçü alır; kader, buna benzer biçimde, varlığın ölçüsünün Allah tarafından konmuş olmasıdır.

Kaza ise takdir edilen şeyin zamanı geldiğinde gerçekleşmesidir. Kader plan gibi düşünülürse kaza, o planın hayata geçtiği andır. Sınavda ders kitabındaki cümle esastır: kader takdir, kaza gerçekleşme.

Burada bir sınır çizmek gerekiyor, çünkü yanlış anlaşılan nokta tam burası. Kader, insanın yerine karar veren bir mekanizma değildir. İnsanın seçme gücü ve sorumluluğu vardır; bunu bir sonraki konuda ayrıntılı göreceksin. Bu konuda şunu bilmen yeter: kader, "ne yapsam boş" demek için bir bahane olamaz.