Natural Forces

Haberlerde bir spiker şöyle diyor: "Heavy rain is falling in the north. There will be floods tomorrow." Yağmurun şiddetini gören biri, yarın ne olacağını tahmin ediyor. Natural Forces ünitesi, doğanın gücünü anlatan kelimeleri ve bu gücün gelecekte neye yol açacağını tahmin etmeyi öğretir. Ünitenin adı doğal güçler; konu da depremden kuraklığa kadar doğal afetlerdir.

Doğal afet kelimeleri

Ünitenin kelimelerini afetin kaynağına göre üç gruba ayırabilirsin. Önce yerin içinden ve yer kabuğundan gelenler. Earthquake depremdir; yer kabuğundaki hareketten doğar. Volcano yanardağdır; patladığında içinden lav ve kül çıkar. Tsunami denizde ya da okyanusta oluşan dev dalgadır; çoğunlukla deniz altındaki bir deprem ya da yanardağ patlamasının ardından gelir. Landslide toprak ve kayaların yamaçtan kaymasıdır; tek sözcük yazılır; bazı kaynaklarda ayrı yazılmış "land slide" biçimini de görebilirsin.

İkinci grup havadan ve sudan gelenlerdir. Hurricane sıcak okyanus üzerinde oluşan büyük, dönen fırtınadır. Tornado yere kadar uzanan dönen bir hava sütunudur. Flood sel, taşkındır; çok yağmurdan ya da nehir taşmasından doğar. Drought kuraklıktır; uzun süre yağmur yağmaması demektir. Avalanche çığdır; dağ yamacından aşağı kayan kar kütlesidir.

Üçüncü grup etkileri anlatır. Disaster afet, felaket demektir. Suffer acı çekmek, zarar görmek, survivor ise kurtulan kişidir. Erosion erozyondur; su ve rüzgârın toprağı aşındırması demektir. Global warming küresel ısınmadır; Dünya'nın ortalama sıcaklığının zamanla artması demektir. Melt erimektir; ısınma buzulları eritir.

Türkiye'de bu kelimelerden birinin yaşandığı yerler vardır. Kuzey Anadolu Fay Hattı, Türkiye'nin kuzeyinden geçen büyük bir fay hattıdır; 17 Ağustos 1999'da Marmara Bölgesi'nde bu fay hattının kırılmasıyla büyük bir deprem yaşanmıştır. Bu örnek konunun gerçek hayatla bağını gösterir ama sınav sorusu böyle bir yeri bilmeni beklemez; kelimeleri ve ilişkilerini bilmen yeter.