Eğitim Tarihi ve Felsefi Temelleri

Bu konunun bütün sorusu iki katmanı birbirinden ayırabilmeye dayanır. Üst katmanda felsefe akımları durur: idealizm, realizm, pragmatizm, varoluşçuluk. Alt katmanda bunların okula yansıyan eğitim akımları vardır: daimicilik, esasicilik, ilerlemecilik, yeniden kurmacılık. Öğrenci en çok burada kaybeder, çünkü iki katmanın adları aynı şıkta yan yana durur ve hepsi doğru gibi görünür.

İdealizm: gerçeklik fikirdedir

İdealizmin kurucu adı Platon'dur. Ona göre görünen dünya geçicidir, asıl gerçek değişmeyen fikirlerin, yani idelerin dünyasıdır. Platon bunu Devlet adlı eserindeki mağara benzetmesiyle anlatır: mağara duvarında gördüğümüz gölgeler duyularımızın dünyasıdır, gerçek ise mağaranın dışındaki ışıktadır. İnsanın özü de beden değil ruhtur. Eğitimin işi, ruhta zaten var olan bilgiyi gün ışığına çıkarmaktır.

Bu yüzden idealist sınıfta öğretmenin yeri yüksektir. Öğretmen bilgiyi aktaran kişi olmanın ötesinde bir model kişidir; öğrenci onun davranışına bakarak erdemi öğrenir. Program felsefe, edebiyat, sanat ve ahlak gibi ruhu işleyen alanlara yaslanır. Platon'un hocası Sokrates de bu çizgiyle anılır. Yöntemi soru sormaktır: karşısındakinin kendi içindeki doğruyu doğurmasına yardım ettiği için buna ebelik yöntemi denir. Sokrates annesinin mesleğine, ebeliğe gönderme yapıyordu; o da bilgiyi vermez, doğmasına yardım ederdi.

Sınıf resmi şöyle. Hatice Öğretmen etik üzerine bir tartışma açıyor ve cevabı vermiyor. "Adalet nedir?" diye soruyor, her yanıta yeni bir soruyla karşılık veriyor, öğrenci kendi tanımına varana kadar sürdürüyor. Aynı öğretmen teneffüste kantinde sıraya girerek öğrencilere örnek oluyor. Soru kökü "bu öğretmenin dayandığı felsefe" derse cevap idealizmdir.