Temel Hak ve Hürriyetler

Sana bu konudan hak tanımı sorulmaz. Sana bir hak verilir — konut dokunulmazlığı, sosyal güvenlik, dilekçe — ve onu doğru kutuya koyman istenir. Kutular Anayasa'nın ikinci kısmında sırayla dizili ve her birinin madde aralığı belli. Ezberlenecek şey bir olay değil bir yerleşim planı: hangi hak hangi bölümde, hangi statüde, hangi maddeyle sınırlanır.

Tuzağı da baştan söyleyeyim. Sınırlama ile durdurma aynı şey değildir. Biri olağan dönemin kuralıdır ve maddesi 13'tür, öteki olağanüstü dönemin kuralıdır ve maddesi 15; şartları ayrı, sonucu ayrıdır. İkisini tek kefeye koyan öğrenci şıkta "ancak kanunla" ile "durumun gerektirdiği ölçüde" ifadelerini birbirinin yerine kabul eder ve soruyu orada verir.

Anayasanın ikinci kısmı dört bölümdür

Haritayı çizmeden hiçbir şey ezberleme. Temel Haklar ve Ödevler başlıklı ikinci kısım dört bölüme ayrılır ve her bölümün sınırı madde numarasıyla çizilidir.

• Genel hükümler bölümü madde 12'den 16'ya kadar uzanır; hakkın niteliğini, nasıl sınırlanacağını, nasıl durdurulacağını ve yabancıların durumunu bu beş madde belirler.
• Kişinin hakları ve ödevleri bölümü madde 17 ile 40 arasındadır; yaşama hakkı, kişi hürriyeti ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı ve din ve vicdan hürriyeti burada oturur.
• Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler bölümü madde 41'de başlar, 65'te biter; eğitim, çalışma, sağlık, sosyal güvenlik ve sendika hakları bu bölümdedir.
• Siyasi haklar ve ödevler bölümü madde 66'dan 74'e kadardır; vatandaşlık, seçme ve seçilme, parti kurma, kamu hizmetine girme ve dilekçe hakkı burada toplanır.

Bu dört aralığı bir kere kâğıda yaz: 12-16, 17-40, 41-65, 66-74. ÖSYM sana bir hakkı verip bölümünü sorduğunda aradığı bilgi bundan ibarettir.