Zamanlar (Tenses)

İngilizcede on iki zaman biçimi var ve çoğu öğrenci bunları tablo gibi ezberler. YDS ise tabloyu sormaz. Sorduğu şey şudur: cümlede "since" varsa hangi zaman, "ago" varsa hangisi, "by the time" ardından hangi iki zaman? Yani konunun omurgası, hangi ifadenin hangi zamanı istediğidir. Kuruluşları bilmek şart, ama yeterli değil; kuruluşu bilen biri, zaman ifadesini okumazsa şıklar arasında takılır.

Aşağıda önce iskeleti hızla toparlıyoruz, sonra zaman ifadelerinin ve bağlaçların hangi zamanı çağırdığını tek tek geçiyoruz. Son bölümlerde durum fiilleri, zaman uyumu ve sık karıştırılan used to üçlüsü var.

On iki zamanın iskeleti

Zamanlar iki eksenden kurulur. Birinci eksen zamanın kendisidir: geçmiş, şimdiki, gelecek. İkinci eksen eylemin görünüşüdür ve dört seçeneği vardır:

• Simple biçim eylemin olduğunu, tekrar ettiğini ya da genel bir doğru olduğunu bildirir.
• Continuous biçim eylemin o sırada sürdüğünü bildirir ve be + V-ing ile kurulur.
• Perfect biçim eylemin başka bir zaman noktasından önce tamamlandığını bildirir ve have + V3 ile kurulur.
• Perfect continuous biçim eylemin bir noktaya kadar sürdüğünü ve belki hâlâ sürdüğünü bildirir ve have been + V-ing ile kurulur.

Bu iki eksenin çarpımı on iki zaman verir. Present perfect, has ya da have + V3'tür. Past perfect, had + V3. Future perfect, will have + V3. Perfect continuous biçimlerde had been, have been ve will have been + V-ing gelir. Gelecekteki sürmekte olan eylem için de will be + V-ing kullanılır.

Past continuous, geçmişte belli bir anda süren eylemi anlatır: "At noon yesterday, the team was still collecting samples." Türkçesi: dün öğle vakti ekip hâlâ numune topluyordu. Past perfect continuous ise geçmişteki bir noktaya kadar süren eylemi verir: "They had been waiting for hours when the results finally arrived." Türkçesi: sonuçlar nihayet geldiğinde saatlerdir bekliyorlardı.

Kuruluşları hatırlamak sınavda işe yarar, çünkü şıklar çoğunlukla aynı fiilin farklı zamanlarından oluşur. Ama hangisinin doğru olduğunu söyleyen şey kuruluş değil, cümledeki ipucudur.