Atatürk'ün Vefatı ve II. Dünya Savaşı'na Giden Süreç

Bir okulun müdürü yıllarca aynı kişi olmuş. Okulu o kurmuş, kurallarını o koymuş. Bir sabah müdür vefat ediyor. Okul yeni bir yönetici seçmek zorunda. Üstelik dışarıda mahallede büyük bir kavga hazırlığı var. Türkiye 1938 sonbaharında buna benzer bir durumdaydı. Cumhuriyet'in kurucusunu kaybetti, aynı sırada dünya yeni bir savaşa yuvarlanıyordu. Bu konuda önce Atatürk'ün vefatını ve geride bıraktıklarını, sonra savaşa giden dünyayı ve Türkiye'nin savaşta izlediği yolu, en sonda da savaşın çok partili hayata nasıl kapı açtığını göreceksin.

10 Kasım 1938

Atatürk'ün hastalığı 1937'nin sonunda belirti verdi. 1938'de karaciğer hastalığı, yani siroz teşhisi kondu. Hasta olduğu hâlde yurt gezilerini sürdürdü. 5 Eylül 1938'de el yazısıyla vasiyetnamesini yazdı. 10 Kasım 1938 sabahı saat dokuzu beş geçe İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda vefat etti. Elli yedi yaşındaydı.

Ertesi gün, 11 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçti. İnönü Kurtuluş Savaşı'nda Batı Cephesi komutanlarındandı ve Lozan'da Türk heyetinin başındaydı. Aynı yılın sonunda, 26 Aralık 1938'de toplanan parti kurultayında Atatürk "Ebedî Şef", İnönü ise "Millî Şef" olarak anıldı. Bu yüzden bu dönem için "Millî Şef Dönemi" denir.

Vefat haberi yalnız Türkiye'de değil, dünyada da duyuldu. Birçok ülkenin gazetesi haberi ilk sayfadan verdi. Yorumlarda iki şey öne çıkıyordu: Atatürk yenilmiş bir ülkeyi bağımsız ve çağdaş bir devlete dönüştürmüştü ve şimdi herkes onun yerine kimin geleceğini merak ediyordu.

Böyle bir haberden çıkarım yapmayı öğren. Başka ülkelerin gazeteleri kendi insanlarına bir devlet adamını anlatıyorsa, o kişinin fikirleri ve işleri yalnız ülkesi için değil, başkaları için de ilgi çekicidir. Bu da fikirlerinin evrensel değer taşıdığını gösterir. Sınavda yabancı basından bir parça verilip "bu parçadan hangi yargıya varılır" diye sorulursa, "Atatürk'ün düşünceleri ve eserleri ülke sınırlarını aştı" cümlesine yönelirsin.