I. Dünya Savaşı ve Mondros Ateşkesi

Mahallede iki ayrı arkadaş grubu düşün. Her grup kendi içinde sıkı sıkıya bağlı. Aralarında küçük bir tartışma çıkıyor, biri öbürünü itiyor. Birkaç dakika sonra iki grubun bütün üyeleri birbirine giriyor. Çünkü herkes kendi arkadaşının yanında yer almak zorunda hissediyor. Birinci Dünya Savaşı da böyle başladı. Küçük bir olay, önceden kurulmuş iki büyük bloğun hepsini içine çekti. Osmanlı da bu bloklardan birinin yanında yer aldı ve savaştan yenik çıktı. Yenilginin ardından imzalanan Mondros Ateşkesi ise Millî Mücadele'nin neden başladığını anlamanın anahtarıdır.

Savaşın nedenleri ve bloklaşma

Birinci Dünya Savaşı 1914'te başladı. Nedenleri tek bir cümleye sığmaz, ama dördünü bilmen yeterli.

• Devletler sömürge elde etmek için birbirleriyle yarışıyordu. Güçlü devletler hammadde ve pazar arıyordu.
• Devletler silahlanma yarışına girmişti. Ordular büyüyor, silahlar çoğalıyordu.
• Milliyetçilik güçlenmişti. Her millet kendi bağımsızlığını ve sınırlarını istiyordu.
• Devletler bloklara ayrılmıştı. Bir devlete saldırı, onun müttefiklerini de savaşa çekiyordu.

Dördüncü maddedeki duruma bloklaşma denir. Savaşın iki tarafını tanı. Bir tarafta İtilaf Devletleri vardı. İngiltere, Fransa ve Rusya bu bloğun başlıca üyeleriydi. Diğer tarafta İttifak Devletleri vardı. Almanya ve Avusturya-Macaristan bu bloğun çekirdeğiydi. Osmanlı Devleti savaşa İttifak Devletleri'nin yanında girdi.

Savaşı başlatan olay 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da yaşandı. Avusturya-Macaristan Veliahdı Ferdinand öldürüldü. Avusturya-Macaristan Sırbistan'a karşı harekete geçti. Bloklar yüzünden bu yerel gerilim kısa sürede Avrupa'nın büyük bölümüne yayıldı. Gördüğün gibi bir olay savaşı başlattı, ama savaşın nedeni o olay değildi. Neden, önceden birikmiş gerilimlerdi. Olay yalnızca kibriti çaktı.