Görsel, Tablo ve Grafik Okuma

Bir arkadaşın sana telefondan bir grafik gönderiyor ve diyor ki: "Bak, bu yıl kütüphaneye alınan kitap çok arttı!" Grafiğe bakıyorsun: Sütunlar 2021'de 120, 2022'de 150, 2023'te 150, 2024'te 135. Arkadaşın haklı mı? 2022'de artış var, 2023'te artış yok, 2024'te azalış var. "Bu yıl" derken hangi yılı kastettiği önemli. Grafik tek başına konuşmaz; sen okuyunca konuşur.

Bu konu LGS Türkçe testinde 2025'te de 2026'da da yer alan bir soru grubunu kapsar. Programda tek bir başlığa sığmaz: görsellerle ilgili soruları cevaplama, çizgi roman ve karikatür yorumlama, önemli noktaların nasıl vurgulandığını görme, medya metinlerinin amacını çözme, bilgi kaynaklarının güvenilirliğini sorgulama, grafik, tablo ve çizelge yorumlama ve iş-işlem basamaklarını kavrama (kullanım kılavuzları) kazanımlarına yayılır.

Sınavda bu grup sabit biçimde çıkıyor: Bir grafik verilip doğru yargı seçtiriliyor, verilen bilgiye uyan tablo aranıyor, bir sistemin görseli ve açıklamasından sonuç çıkarılıyor, kural metnine uygun afiş seçiliyor. 2025'te yıllara göre satış hacmini gösteren bir grafik, 2026'da kıtalara göre orman alanı değişimini gösteren bir grafik sorulmuştu. 2025'te kilit mekanizması, 2026'da yelken sistemi görsel ve açıklamayla soruldu.

Önce grafiği oku, sonra yargıya bak

Bir grafikte yargıları incelemeden önce üç şeye bak ve not al. Birincisi başlık: Grafik ne anlatıyor? İkincisi eksenler: Yatay eksende ne var, dikey eksende ne var ve birim nedir (adet, yüzde, kilogram, bin)? Üçüncüsü karşılaştırılan dönem ya da gruplar: Yıllar mı, kıtalar mı, günler mi?

Bu üç adımı atlayan öğrenci grafiğin ne dediğini değil, ne demesini beklediğini okur. Yukarıdaki grafiği örnek alalım: Bir okul kütüphanesine alınan kitapların yıllara göre sayısı. Değerler: 2021'de 120, 2022'de 150, 2023'te 150, 2024'te 135 adet.

Şimdi dört yargıyı veriyle sına. A) "2022'de alınan kitap sayısı 2021'e göre 30 artmıştır." 150 eksi 120, 30; doğru. B) "2023'te alınan kitap sayısı 2022 ile aynıdır." 150 ve 150; doğru. C) "2024'te alınan kitap sayısı 2021'den azdır." 135, 120'den büyük; yanlış. D) "2024'te alınan kitap sayısı 2023'e göre 15 azalmıştır." 150 eksi 135, 15; doğru. "Hangisi yanlıştır?" diye sorulsaydı cevap C olurdu.

Her yargıyı grafikteki bir değere bağladın. Aklından ya da sezgiden hiçbir yargıyı kabul etmedin. Grafik okuma sorusunun tamamı bu kadar: yargıyı al, veriyi bul, kıyasla.