Yazım Kuralları

Bir arkadaşın sana şu mesajı yazıyor: "Yarın bende toplanırız." Sen mi eve gideceksin, yoksa o mu sana gelecek? Bitişik yazılan "bende" yer bildirir, "benim evimde" demektir; ayrı yazılan "ben de" ise katılmayı bildirir: "Yarın ben de toplanırım." Yazım hatası cümleyi belirsiz bırakabilir. Yazım kuralları işte bu yüzden vardır. Yanlış yazılan her sözcük, anlamı da bozabilir.

LGS Türkçe testinde 2025'te de 2026'da da bir yazım sorusu vardı ve soru aynı kalıptaydı: Numaralı sözcük ya da cümlelerden yazımı yanlış olmayanı bulmak. Bu soru bir kuralı değil, birkaç kuralı birden yoklar. Yanlış bir şıkta "de" bağlacında, ötekinde bir kurum adında, bir başkasında bitişik ya da ayrı yazılması gereken bir sözcükte saklanır. O yüzden bu konuyu bir denetim listesi gibi öğreneceksin. Kuralların tek kaynağı güncel TDK Yazım Kılavuzu'dur. Eski kitaplarda gördüğün bazı yazılışlar bugün yanlış sayılabilir.

Dinleyen biri yazıyı göremez. Bu yüzden her örnekte sözcüğün nasıl yazıldığını da söyleyeceğim: bitişik mi ayrı mı, büyük harfle mi, kesmeyle mi.

"De/da": bağlaç mı, ek mi

Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır ve her zaman d harfiyle başlar. Sert ünsüzden sonra bile "te, ta" olmaz. "Ödevi bitirip de uyudu." cümlesinde "bitirip" p ile bitiyor ama bağlaç yine d ile yazılır. Özel addan sonra da kesme koymazsın: "Mert de geldi." cümlesinde "Mert" ile "de" arasında yalnızca bir boşluk vardır.

Bulunma eki olan "-de" ise sözcüğe bitişik yazılır ve sert ünsüzden sonra "-te, -ta" olur. "Defter çantada duruyor." cümlesinde "çantada" tek parçadır. "Yarım saat ayakta bekledik." cümlesinde "ayakta" tek parçadır. Özel isme geldiğinde kesmeyle ayrılır: "Anahtar Mert'te kaldı."

Bağlaç ile eki ayırmak için kısa bir yöntem var: Sözcüğü cümleden çıkar. "Mert de geldi." cümlesinden "de"yi atınca "Mert geldi." kalır; cümle ayakta durur, yalnızca "o da geldi" anlamı gider. Bu bağlaçtır, ayrı yazılır. "Anahtar Mert'te kaldı." cümlesinden eki atarsan "Anahtar Mert kaldı." gibi anlamsız bir şey çıkar. Atınca cümle bozuluyorsa ektir, bitişik yazılır.

Başa dönelim. "Bende para yok." cümlesindeki "bende" ek almıştır ve "bende" tek parçadır; anlamı "yanımda" demektir. "Ben de para almadım." cümlesindeki "de" bağlaçtır ve ayrı yazılır. Bir harfin yeri, bambaşka bir cümle kurar.

Sert ünsüzle ilgili bir tuzak daha var. Bulunma eki "-de" olurken bağlaç "de" aynı kalır. "Kitap" sözcüğünden sonra bulunma eki gelirse "kitapta" yazarsın: "Cevap kitapta yazıyor." Bağlaç gelirse "kitap da" yazarsın: "Defter de kitap da çantada." Bu cümlede önce iki bağlaç ayrı, sonra bulunma eki bitişik yazılmıştır. Sesi "ta" diye duyduğun her yerde eki sanma; cümleyi çıkarma sınamasına sok.

"Ya da" iki ayrı sözcüktür: "Bugün ya da yarın gideriz." Hiçbir durumda "yada" diye bitişik yazılmaz.