Bütünleyici İlkeler

Bütünleyici ilkeleri altı temel ilkenin yanına konmuş yedek bir liste sanırsan bu konudan soru kaçırırsın. Bunlar temel ilkelerin rakibi değil dayanağıdır: cumhuriyetçiliğin neden cumhuriyetçilik olduğunu, laikliğin neye yaslandığını anlatan alt katman.

ÖSYM'nin buradan en sık ürettiği soru tipi şudur — şıklara altı ilkeden dördü konur, bir şıkka da millî egemenlik ya da akılcılık yerleştirilir ve "hangisi temel ilkelerden biri değildir" diye sorulur. Cevap her seferinde bütünleyici olandır. İkinci tip eşleştirmedir: sana bir bütünleyici ilke verilir, hangi temel ilkeyi tamamladığı istenir. Bu yüzden konuyu tanım ezberleyerek değil, eşleştirme kurarak çalışacaksın.

Bütünleyici ilke ne demek, neyi tamamlıyor

Ayrımın kaynağı anayasadır. 5 Şubat 1937'de 3115 sayılı kanunla 1924 Anayasası'nın 2. maddesi değiştirildi ve altı ilke — cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, inkılapçılık — devletin nitelikleri olarak yazıldı. Metne giren bu altısına temel ilke denir. Millî egemenlik, millî bağımsızlık, çağdaşlaşma, akılcılık gibi kavramlar o maddede geçmez; onlar altı ilkenin içinde zaten yaşayan, onları besleyen ilkelerdir. Adları bu yüzden bütünleyici: tek başlarına durmazlar, birini tamamlarlar.

Eşleştirmenin yerleşik hâli şudur. Millî egemenlik cumhuriyetçiliğin dayanağıdır, millî bağımsızlık milliyetçiliğin. Millî birlik ve beraberlik ile ülke bütünlüğü milliyetçilikle halkçılığa birden yaslanır; yurtta sulh cihanda sulh ile insan ve insanlık sevgisi de aynı iki ilkeye bağlanır. Çağdaşlaşma ve batılılaşma inkılapçılığı tamamlar. Akılcılık ve bilimsellik ise laikliğin altındaki zemindir.

Bu eşleştirmelerin bir kısmında kaynaklar ayrılıyor; millî bağımsızlığı cumhuriyetçiliğe, yurtta sulhu doğrudan milliyetçiliğe bağlayan ders notları da var. Sayıya gelince tartışma çok daha dar: bütünleyici ilke yedi tanedir, MEB'in listesi budur. Bazı kaynaklar akılcılık ile bilimselliği ayrı iki başlık sayıp sekize çıkar; sınavda kabul edilen yedidir. Sorulan bağ ise hep aynı ikisi: millî egemenlik ile cumhuriyetçilik, akılcılık ile laiklik. Bunları kesin bileceksin, kalanında elemeyi şıklara bakarak yaparsın.